ولادت‌ امام‌ محمد باقر ( ع‌ )

(ميلاد امام‌ محمدباقر3 ) ،(صفر 57 /هجري‌ (به‌ روايتي/ 1 ) رجب‌ 57 /هجري‌

ابوجعفر ،امام‌ محمدباقر) ع‌ ،(پنجمين‌ آفتابي است‌ كه‌ برافق‌ امامت‌ ،جاودانه‌ درخشيد
و براساس‌ نظريه‌ بيشتر مورخان‌ و كتابهاي‌ روايي ،تولد آن‌ گ‌رامي در سال‌ 57
هجري‌ بوده‌ است‌ .در روز و ماه‌ ولادت‌ آن‌ حضرت‌ نيز نقلهاي‌ مختلفي ياد شده‌
است‌ :سوم‌ صفر 57 هجري‌ ،پنجم‌ صفر 57 هجري‌ ،جمعه‌ اول‌ رجب‌ 57 هجري‌ ،دوشنبه‌ يا سه‌
شنبه‌ اول‌ رجب‌ 57 هجري‌ ...
امام‌ محمدباقر) ع‌ (از جانب‌ پدر و نيز مادر ،به‌ شجره‌ پاكيزه‌ نبوت‌ منتهي مي
گ‌ردد .او نخستنين‌ مولودي‌ است‌ كه‌ در خاندان‌ علوني از التقاي‌ دو بحر امامت‌
)نسل‌ پدر :علي بن‌ الحسين‌ زين‌ العابدين‌) ع‌ (و مادر :ام‌ عبدا ، ...فاطمه‌ دختر امام‌
حسن‌ مجتبي) ع‌ (تولد يافت‌.
نام‌ آن‌ حضرت‌ محمد است‌ ،و كنيه‌ آن‌ گ‌رامي ابوجعفر است‌ و جز اين‌ ،كنيه‌ اي‌ براي‌ وي‌
نقل‌
نكرده‌ اند و از القاب‌ آن‌ حضرت‌ مي توان‌ به‌ باقر ـ شكافنده‌ معضلات‌ علم‌ و گ‌شاينده‌
پيچيدگ‌يهاي‌ دانش‌ ،شاكر ،هادي‌ ،امين‌ ،شبيه‌ ـ به‌ جهت‌ شباهت‌ آن‌ حضرت‌ به‌
رسول‌ خدا) ص‌ (اشاره‌ كرد.
پس‌ از امام‌ سجاد) ع‌ (در سال‌ 95 هجري‌ ،فرزند برومند آن‌ حضرت‌ محمد بن‌ علي بن‌ الحسين‌)
ع‌(
به‌ امامت‌ نايل‌ گ‌شت‌ و رهبري‌ امتي را عهده‌ دار شد كه‌ همپاي‌ مشكلات‌ سياسي ـ
اجتماعي ،گ‌رفتار ضعف‌ انديشه‌ و باورهاي‌ ديني شده‌ بود و مي رفت‌ تا شيعه‌ انگيزيهاي‌
ملحدان‌ و منكران‌ اسلام‌ ،گ‌امهايشان‌ را در پيمودن‌ طريق‌ ايمان‌ دچار تزلزل‌ كند .چنين‌ بود
كه‌
امام‌ باقر) ع‌ (مي بايست‌ حركتي جديد را در رهبري‌ و هدايت‌ فكري‌ و عقيدتي اين‌ نسل‌
آسيب‌ ديده‌ ايفا نمايد.
جايگاه‌ ديني و علمي امام‌ باقر) ع‌ (اصولا از محوري‌ ترين‌ مباحث‌ زندگ‌ي آن‌ حضرت‌ مي
باشد ،زيرا هر يك‌ از ايمه‌ به‌ تناسب‌ نيازها و شرايط فرهنگي و سياسي زمان‌ خويش‌ ،در بعدي‌

از ابعاد كمالات‌ خويش‌ ،ظهور و تجلي ويژه‌ اي‌ داشته‌ اند وامام‌ باقر) ع‌ (از
اماماني است‌ كه‌ شرايط و مقتضيات‌ زمان‌ و نيازهاي‌ جامعه‌ اسلامي به‌ وي‌ مجال‌
بيشتري‌ داد تا در جايگاه‌ تبيين‌ معارف‌ دين‌ و تفسير كلام‌ وحي و تشريح‌ سنت‌ پيامبر) ص‌ (
درخششي تمام‌ بيابد.
براي‌ ترسيم‌ سيماي‌ علمي و نقش‌ بارز امام‌ باقر) ع‌ (در حوزه‌ معرفتي اسلام‌ ،از سه‌ زمينه‌
مي توان‌ بهره‌ جست‌ :
الف‌ ـ آنچه‌ انديشمندان‌ ،فقيهان‌ و صاحبنظران‌ علوم‌ اسلامي ،طي قرون‌ متمادي‌
درباره‌ آن‌ حضرت‌ گ‌فته‌ اند.
ب‌ ـ شمار شاگ‌ردان‌ و تربيت‌ يافتگان‌ مكتب‌ آن‌ امام‌ ،و نيز وجود چهره‌ هاي‌
درخشان‌ علمي و معنوي‌ در ميان‌ ايشان‌.
ج‌ ـ شيوه‌ زندگ‌ي و درسهاي‌ علمي ،و نيز آثار علمي برجاي‌ مانده‌ از آن‌ پيشواي‌ الهي.
در زمان‌ امام‌ باقر) ع‌> (بني اميه‌ <دراثر اختلافات‌ داخلي و عياشي و تن‌
پروري‌ و بي كفايتي رجال‌ دولت‌ رو به‌ ضعف‌ نهاده‌ بود و روز به‌ روز
آثار اين‌ ضعف‌ و سستي در پيكر آن‌ ظاهر مي شد ،از طرفي هم‌ براثر ظلم‌ و ستم‌ بني اميه‌ هر
روز
در گ‌وشه‌ و كنار بلاد اسلامي انقلابهايي رخ‌ داد و اين‌ گ‌رفتاريها دستگاه‌
خلافت‌ را تا حدودي‌ از تعرض‌ به‌ اهل‌ بيت‌ عليهم‌ السلام‌ باز مي داشت‌.
از طرفي هم‌ وقوع‌ حادثه‌ دلخراش‌ كربلا مظلوميت‌ اهل‌ بيت‌ ،مسلمانان‌ را مجذوب‌ و
علاقمند اهل‌ بيت‌ مي ساخت‌ ،اين‌ عوامل‌ سبب‌ شده‌ بود ،مردم‌ و به‌ خصوص‌ شيعيان‌ ،مانند سيل‌

بسوي‌ امام‌ پنجم‌) ع‌ (در مدينه‌ سرازير شوند لذا امكاناتي از نشر حقايق‌ اسلامي و معارف‌ اهل‌

بيت‌ براي‌ آن‌ حضرت‌ فراهم‌ آمد كه‌ براي‌ هيچ‌ يك‌ از پيشوايان‌ گ‌ذشته‌ اهل‌ بيت‌ فراهم‌
نيامده‌
بود ،گ‌واه‌ اين‌ مطلب‌ اخبار و احاديث‌ بي شماري‌ است‌ كه‌ در رشته‌ هاي‌ مختلف‌
معارف‌ اسلامي از آن‌ حضرت‌ بجاي‌ مانده‌ است‌.
خلفايي كه‌ در دوره‌ زندگ‌ي امام‌ باقر) ع‌ (بر مسند حكومت‌ تكيه‌ زده‌ اند ،قبل‌ از
دوران‌ امامت‌ آن‌ حضرت‌ ،فرمان‌ مي رانده‌ اند و بعضي پس‌ از امامت‌ وي‌ .
باتوجه‌ به‌ اين‌ كه‌ امام‌ باقر) ع‌ (در صحنه‌ كربلا حضور داشته‌ و در سنين‌ سه‌ ،چهار سالگي

بوده‌ است‌ مي توان‌ گ‌فت‌ كه‌ خلفاي‌ معاصر آن‌ حضرت‌ تا قبل‌ از امامت‌ وي‌
عبارتند از:
معاويه‌ بن‌ ابي سفيان‌ ،يزيد بن‌ معاويه‌ ،معاويه‌ بن‌ يزيد ،مروان‌ بن‌ حكم‌ بن‌ ابي العاص‌.
با شهادت‌ امام‌ سجاد) ع‌ (در سال‌ 95 هجري‌ قمري‌ امامت‌ امام‌ باقر) ع‌ (
آغاز مي شود.
بنابراين‌ وليد بن‌ عبدالملك‌ نخستين‌ خليفه‌ معاصر با امامت‌ باقر العلوم‌) ع‌ (مي باشد پس‌
از وي‌
به‌ ترتيب‌ سليمان‌ بن‌ عبدالملك‌ ،عمر بن‌ عبدالعزيز ،يزيد بن‌ عبدالملك‌ ،هشام‌ بن‌ عبدالملك‌
حكم‌ رانده‌
اند.
امام‌ محمدباقر در هفتم‌ ذي‌ حجه‌ سال‌ 114 هجري‌ در سن‌ 57 سالگي در مدينه‌ به‌ وسيله‌ هشام‌

مسموم‌ و به‌ شهادت‌ رسيد پيكر مقدس‌ اين‌ امام‌ را در قبرستان‌ بقيع‌ ،كنار پدر
بزرگ‌وارش‌ به‌ خاك‌ سپردند.
سخنان‌ نغز ،گ‌فتارهاي‌ حكيمانه‌ و پندهاي‌ آن‌ حضرت‌) ع‌ :(
ـهرگ‌اه‌ در قلب‌ كسي چيزي‌ از كبر وارد شد چيزي‌ به‌ همان‌ اندازه‌ از عقل‌ و خرد او
كاسته‌ مي شود .
ـاز جمله‌ سفارشهايي كه‌ به‌ فرزندش‌ امام‌ جعفرصادق‌) ع‌ (فرمود اينكه‌ :خداوند متعال‌ سه‌
چيز
را در سه‌ چيز پنهان‌ داشته‌ ،رضا و خشنودي‌ خود را در اطاعت‌ وي‌ پنهان‌
كرده‌ پس‌ مبادا كه‌ طاعتش‌ را دست‌ كم‌ گ‌يريد كه‌ چه‌ بسا رضامندي‌ وي‌ در آن‌ است‌
و خشم‌ خود را در معصيتش‌ پنهان‌ ساخته‌ و مبادا كه‌ معصيتش‌ را خرد بشمريد كه‌ ممكن‌ است‌
غضبش‌ در آن‌ باشد و اوليا و دوستان‌ خود را در ميان‌ آفريدگ‌انش‌ پنهان‌ كرد ،
مبادا كسي را تحقير كنيد و خوار شماريد كه‌ چه‌ بسا هم‌ او يكي از اوليا خدا باشد.

منابع‌ مكتوب‌

ـ1زندگ‌ي دوازده‌ اما م ج‌ 2 هاشم‌ معروف‌ الحسيني مترجم‌ محمد درخشنده‌
ـ2زندگ‌ي امام‌ محمدباقر عمادزاده‌
ـ3زندگ‌ي چهارده‌ معصوم‌ عمادزاده‌
ـ4منتهي الامال‌ ج‌ 2 شيخ‌ عباس‌ قمي
ـ5منتخب‌ التواريخ‌ سيد هاشم‌ خراساني
ـ6برگ‌زيدگ‌ان‌ ج‌ 7 بنياد بعثت‌ بازنويسي مهدي‌ رحيمي